InShorts Marathi
InShorts Marathi – मराठीत कमीत-कमी शब्दात बातमी देणारी वेबसाईट

माझे बाबा… आभाळमाया

महाराष्ट्राचे सर्वात प्रभालशाली राजकीय नेते म्हणजे शरद पवार, शरद पवार यांना वगळून राज्यात कुठलीही राजकीय खेळल्या जाऊ शकत नाही. अशा प्रभावशाली राजकारण्याच्या घरी जन्माला आलेल्या, सुप्रिया सुळेंना राजकारणाचे बाळकडू घरुनच मिळाले. सुप्रिया सुळे यांनी अनेक राजकीय  खेळी जवळून बघितल्या. त्यातूनच सुप्रिया सुळेंचं राजकीय शिक्षण झालं. सुप्रिया सुळे महाराष्ट्रातील आणि केंद्रातील राजकारणातील एक बुलंद नाव पवार हे पॉवरफुल नाव पाठीमागे असूनही या नावाचा कधीही उपयोग न करता स्वतःचा रस्ता ताईंनी स्वतः तयार केला. सुप्रिया सुळे यांनी शरद पवार यांच्या विषयी लिहिलेला हा लेख… नक्की वाचा, शेयर करा आणि कमेंट करा.

सुप्रिया सुळे… 

बाबा देशातले ज्येष्ठ नेते, केंद्रात अनेक वेळा मंत्री, महाराष्ट्रात अनेक वेळा, अनेक वर्ष मंत्री, मुख्यमंत्री, सलग अर्ध्या शतकांहून अधिक काळ देशातल्या सर्व सभागृहांत अखंड संसदीय कारकीर्द असलेले नेते, कार्यक्षम-प्रशासनकुशल, जबरदस्त मेहनती आणि आकलन असलेला राज्यकर्ता, राजकारणाएवढंच क्रीडा, संस्कृती, साहित्य क्षेत्रांतही लीलया वावर, त्यातल्या सगळ्याच बाबींची उत्तम जाण- अशी खूप मोठी विशेषणं लागतात त्यांना; पण ते जेव्हा माझे बाबा असतात, तेव्हा ते फक्त ‘माझे बाबा’च असतात.

दिल्लीतल्या घरात सकाळी जेव्हा जाग येते, तेव्हा बाबा मला वर्तमानपत्रांची भलीमोठी चळत घेऊन त्यातील एक एक पेपर काळजीपूर्वक वाचत बसलेले दिसतात.. ही त्यांची सवय आजची नाही. त्यांचं जे पहिलं दर्शन माझ्या मन आणि मेंदूवर कोरलं आहे ते असंच.. मी जेव्हा खूप लहान होते तेव्हा आणि नंतर अगदी शाळा-कॉलेजात जाऊ लागले आणि अगदी आत्तासुद्धा जेव्हा आम्ही दोघेही संसदेच्या अधिवेशनानिमित्त किंवा काही बठकांनिमित्त दिल्लीतील आमच्या घरी असतो, तेव्हा शेजारी दहा-पंधरा वर्तमानपत्रांची चळत घेऊन बाबा अगदी सकाळी-सकाळी पेपर वाचत असतात. भवतालचं आकलन करून घेण्याची त्यांची ही तीव्र भूक मी अगदी लहानपणापासून अनुभवत आले आहे. नवं ते जाणून घेण्याची आणि जुन्यामध्ये भर टाकण्याची त्यांची जिज्ञासा पूर्वीइतकीच आजही तीव्र आहे. नव्या जमान्याशी जुळवून घेण्यासाठी कॉम्प्युटर असो की स्मार्टफोन, बाबांनी आवर्जून आपल्याला हवं ते शिकून घेतलं आहे, ते या जिज्ञासेपोटीच.

बाबांच्या बाबतीत लिहायचं म्हटलं तर नेमकं काय लिहायचं, हा प्रश्न माझ्यासमोर फेर धरतो. ‘लोकसत्ता’ने जेव्हा मला बाबांसंदर्भात लिहायला सांगितलं तेव्हा नेमकं काय लिहायचं, असा प्रश्न पडला. कारण माझ्या आणि बाबांच्या नात्यात, संबंधात कोणत्याही बाप आणि मुलीमध्ये असलेल्या नात्यापेक्षा वेगळं काही आहे, असं मला कधी वाटतच नाही. बाबा त्यांच्या राजकीय कारकीर्दीत मुख्यमंत्री, संरक्षणमंत्री, केंद्रीय कृषिमंत्री अशा शिडय़ा चढत गेले; पण माझ्यासाठी इतर मुलांना जसं आपल्या वडिलांचं नोकरीतलं प्रमोशन असतं, तसंच वाटत राहिलं. याचं कारण म्हणजे या पदांचं जे वलय त्यांच्याभोवती राहिलं त्यापासून त्यांनी आम्हाला अलिप्त ठेवलं. माझ्या शाळेत त्यांनी माझ्या बहुतेक सर्व कार्यक्रमांना हजेरी लावली आहे. इतर पालकांप्रमाणे ते रांगेत उभे राहिले आहेत. बाहेरच्या जगासाठी ते मुख्यमंत्री वगैरे असले तरी जेव्हा ते माझ्यासाठी शाळेत येत असत तेव्हा ते केवळ ‘सुप्रियाचे बाबा’ असत. कोणत्याही बाप-लेकीचं नातं म्हणजे जणू दुधामध्ये साखर विरघळावी आणि ते गोड व्हावं तसं असतं. ही प्रक्रिया जशी सोपी आणि सहज आहे अगदी तसंच आम्हा बापलेकीचं नातं सहज आणि मधुर आहे. त्यात वेगळं असं काहीच नाही आणि तसं नसेल तर सांगायचं काय, असा प्रश्न मला पडतो.

बाबा देशातले ज्येष्ठ नेते, केंद्रात अनेक वेळा मंत्री, महाराष्ट्रात अनेकावेळा, अनेक वर्ष मंत्री, मुख्यमंत्री, सलग अर्ध्या शतकांहून अधिक काळ देशातल्या सर्व सभागृहांत अखंड संसदीय कारकीर्द असलेले नेते, कार्यक्षम, प्रशासनकुशल, जबरदस्त मेहनती आणि आकलन असलेला राज्यकर्ता, राजकारणाएवढंच क्रीडा, संस्कृती, साहित्य क्षेत्रांतही लीलया वावर, त्यातल्या सगळ्याच बाबींची उत्तम जाण- अशी खूप मोठी विशेषणं लागतात त्यांना; पण ते जेव्हा माझे बाबा असतात, तेव्हा ते फक्त ‘माझे बाबा’च असतात. यातल्या कुठल्याच विशेषणाची प्रभावळ त्यांच्यामागे नसते. त्यांच्या एवढय़ा थोर व्यक्तिमत्त्वाचं ओझं आमच्या नात्यावर अजिबातच नसतं. कोणताही बाप आपल्या मुलीचे जसे लाड करतो, तसे माझे लाड झाले आहेत, वेळोवेळी त्यांनी माझ्यासाठी वेळ दिलेला आहे (अगदी नातवंडांनाही आजोबा जेव्हा हवे तेव्हा मिळत असतात!). माझ्या सर्व मित्र-मत्रिणी त्यांना चांगल्या माहीत आहेत, त्यांच्या विचारांनुसार त्यांनी माझ्या वाढीला, मला माझ्या आवडीची क्षेत्रं निवडायला, त्यात मुक्तपणे वावरायला पूर्ण स्वातंत्र्य दिलं आहे.. आमचे मतभेदही आम्ही मांडले आहेत, भरपूर एकत्र फिरलो आहोत, हसलो-खिदळलो आहोत. कोणत्याही बाप आणि मुलीच्या नात्यात हेच असतं ना? यापेक्षा वेगळं काय असतं? त्यामुळे, आज आम्ही दोघेही सार्वजनिक जीवनात असलो, बाबांना त्यांची स्वत:ची खूप मोठी ओळख आणि मानसन्मान असला, तरी आमच्या दोघांच्या नात्यांमध्ये ते ‘माझे बाबा’ आहेत आणि मी ‘त्यांची मुलगी’ आहे.

supriya sule and sharad pawar

अर्थात, हे नातं असं केवळ दोन व्यक्तींमधलं नाही, हेही मला आवर्जून सांगितलं पाहिजे. आमचं नातं द्विमितीय नसून त्रिमितीय आहे. या नात्यातला एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि भक्कम कोन आहे तो माझ्या आईचा. माझ्या आईशिवाय आमचं बाप आणि मुलीचं नातं पूर्ण होऊ शकत नाही, किंबहुना तिच्या प्रभावानेच ते इतकं छान जमलं आहे. आम्ही तिघेही परस्परांशी खूप घट्ट बांधलेले आहोत. कुणालाही हे सांगून खरं वाटणार नाही, पण बाबांना साडय़ांची अतिशय चांगली पारख आहे. साडय़ांसाठी प्रसिद्ध असणाऱ्या शहरांत ते गेले तर तेथून घरातल्या प्रत्येकीसाठी अतिशय सुंदर साडय़ा आणतात. बाबांना देशातील उत्तम साडय़ा विकणारी बहुतेक सर्व दुकानं माहीत आहे. साडय़ांचे कापड, त्यांचे रंग, बांधणी, त्यावरचं डिझाइन यांची संगती उत्तम जमली तर ती साडी उत्तम असं त्यांचं म्हणणं असतं. त्यांची कपडय़ांबाबतची निवड इतकी उत्कृष्ट असते की, त्यावर मनात आणलं तरी नापसंतीची मोहोर उमटवणं अशक्य असतं. आईच्या नव्वद टक्के साडय़ा बाबांनीच आणलेल्या आहेत. एखादे वेळेस आम्ही स्वत:हून आणलेली एखादी साडी मी किंवा आईने नेसलेली असेल आणि जर ती त्यांना आवडली नाही तर ‘ही असली साडी का नेसलीय’ अशा नजरेचा एक कटाक्ष ते आमच्याकडे टाकतात. तसा कटाक्ष आला की साडीचं हे प्रकरण फारसं जमलेलं नाही हे आमच्या लक्षात येतं. अगदी परवा-परवा बाबांनी माझी मुलगी रेवती आणि माझ्यासाठी दोन शाली खरेदी केल्या. बाबा म्हणाले, की आपण विजयच्या (माझा मुलगा) बायकोसाठी आणखी एक शाल घेऊन ठेवू.. त्यांची ही आयडिया रेवतीनं हाणून पाडली. विजय आता सतरा वर्षांचा आहे केवळ, पण तरीही त्याच्या भावी पत्नीसाठीदेखील शाल खरेदी करायला निघाले होते बाबा.. बाबा आमच्यासाठी कपडे खरेदी करतात ते असे. आजही त्यांच्या नातवंडांच्या बर्थडे गिफ्ट बाबा स्वत: निवडतात.

आमचं पवार कुटुंब किती मोठं आहे आणि आजही ते कसं एकत्र आहे, हे सर्वानाच माहीत आहे. अशा एकत्र कुटुंबातल्या सर्व भूमिका निभावत माझ्या आई-बाबांनी त्यात पुन्हा आमचं तिघांचं असं एक घट्ट कुटुंब विणलं आहे. एखाद्या कपडय़ावर रंगीबेरंगी धाग्याची सुबक वीण असावी तसं आमचं हे कुटुंब.. जसं आई पवार कुटुंबाशी एकरूप झाली तसंच माझे बाबाही िशदे कुटुंबाशी एकरूप झाले आहेत. माझे कोल्हापूरचे काका सध्या हयात नाहीत. त्यांच्या मुलांच्या लग्नासाठी माझे आई-बाबा दोघेही वरमाई-वरबाप म्हणून तीन दिवस कोल्हापुरात मुक्काम ठोकून होते. बाबांनी नाती अशी जपली आहेत. माझ्या आई-बाबांची मी लाडकी आहे, असं आमच्या बहुतेक परिचितांचं म्हणणं आहे. माझं म्हणणं, असायलाच हवी. एकुलती एक लेक! त्या दोघांना मी कधी कधी चिडवतेही, ‘नाइलाजच आहे तुमचा. नाही लाड कराल माझे तर काय कराल? पर्यायच नाही तुम्हाला दुसरा!’ माझी आजी प्रगत विचारांची होती. कोणत्याही मताचा स्वीकार करीत असताना ती काळाच्या कसोटीवर तपासून पाहण्याची तिची वृत्ती होती. आजीचे हेच गुण माझ्या बाबांमध्ये उतरले आहेत. आमच्या घरात कधीही मुलगा-मुलगी असा भेदभाव झाला नाही.

घरातली लेक असो की सून, सर्वाना समान स्थान आहे. ज्या काळात ‘मुलगा हाच वंशाचा दिवा’ वगैरे समजुती घट्ट होत्या, त्या काळात त्यांनी एका मुलीवर आपला कुटुंबविस्तार थांबवला. आपल्या विचारांवर ते नेहमीच कायम राहिलेले आहेत. माझ्या जन्मावेळी त्यांच्या मनात जो भाव होता, तोच मला वाढवतानाही होता. मी मुलगी आहे, त्यामुळे काही गोष्टी करायच्या नाहीत किंवा वेगळ्या प्रकारच्या वागणुकीची सवय लहानपणापासूनच करायची, असं त्यांनी कधी केलं नाही. स्त्रियांना समानतेची वागणूक, विकासाची समान संधी देण्याबाबत जे ते बाहेर बोलत आले, त्याचं तंतोतंत पालन त्यांनी घरात केलं. त्यामुळे, ‘मुलगी’ म्हणून माझ्यावर उगीच नको ती बंधनं आली नाहीत. जे स्वातंत्र्य घरात दादाला मिळालं, तेच मलाही मिळालं. पुन्हा मी वाढले मुंबईतच, हे शहर सर्वाना कवेत घेणारं, सारखी वागणूक देणारं आहे. त्यामुळे सार्वजनिक जीवनात वावरण्यासाठी जो आत्मविश्वास, जे भान आणि जी सहजता असावी लागते, ती मला या शहरात आणि घरातून आपसूकच मिळाली, असं मला वाटतं. बाबा मुख्यमंत्री असतानादेखील मी बेस्टच्या बसमधून प्रवास करीत असे. अगदी ‘रामटेक’ असो किंवा ‘वर्षां’, बाबा पदावर असतानादेखील इतरांच्या घरांचं फाटक जसं खुलं असतं अगदी तसंच या दोन्ही बंगल्यांची दारं सर्वाना खुली असायची. आजच्या इतका सिक्युरिटीचा तामझाम नव्हता. त्यामुळे सुरक्षारक्षकांच्या चिरेबंदी िभतीत आमचं आयुष्य चिणलं गेलं नाही. उलट हे आपलं घर नाही, आपल्या नोकरीसोबत ते आपल्याला लाभलेलं आहे, एक दिवस ते आपल्याला सोडावं लागणार आहे, याची जाणीव ते करून देतं, हे मला आवर्जून नमूद करावंसं वाटतं.

पवार कुटुंबासह नरेंद्र मोदी 

मला आठवतंय, मी त्यांच्याबरोबर पहिल्यांदा एकटीने प्रवास केला, तो मी ५ वर्षांची असताना. दिल्लीला अखिल भारतीय काँग्रेस कार्यकारिणीची बैठक असावी. विमानतळावरून थेट मला एका परिचितांच्या घरी नेलं, त्यांना म्हणाले, ‘‘मला महत्त्वाची मीटिंग आहे. तोपर्यंत मी हिला इथे ठेवतो. तिला सांभाळा’’ अन् बठकीला निघून गेले. दोन-तीन तासांनी बैठक संपली असावी. तिथून ते मला घ्यायला आले आणि मला घेऊन मग दिल्लीत फिरवलं, मला आवडायचं ते खाऊपिऊ घातलं आणि मग आम्ही मुंबईत परतलो. आपल्या कामाच्या अत्यंत व्यस्त वेळापत्रकातूनही ते असा छान वेळ काढायचे.
रेवतीच्या जन्मावेळी मी जेव्हा हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाले, तेव्हाही ते दिल्लीत होते. माझी प्रसूती झाल्याचं समजताच सकाळी ६ च्या विमानाने ते मुंबईत आले. विमानतळावरून थेट हॉस्पिटलमध्ये येऊन त्यांनी माझी विचारपूस केली, रेवतीला उचलून घेतलं, आपल्या लेकीच्या लेकीला पाहताना त्यांच्या चेहऱ्यावर जणू त्यांच्या लेकीचं बालपण पुन्हा एकदा गवसल्याचे भाव होते. त्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंदाचा तो भाव मी कधीही विसरू शकणार नाही.

बाबा त्यानंतर तास-दोन तास रुग्णालयात थांबले आणि तिथूनच थेट विमानतळावर जाऊन दिल्लीला पोहोचले. ज्या बठकीसाठी म्हणून ते दिल्लीला गेले होते, त्या बठकीला ते वेळेवर पोहोचलेदेखील! रेवतीला बाबा अंमळ जरा जास्तच जीव लावतात. अगदी राज्यसभेसाठी मी अर्ज दाखल करायला गेले, तेव्हा ती बाबांच्या कडेवर होती. आजोबांनी नातवंडांसाठी जसा वेळ द्यायला हवा अगदी तस्साच बाबांनी त्यांना दिला आहे. आता तर बाबा, रेवती आणि आई असं त्यांचं एक वेगळं युनिट आमच्या घरात तयार झालंय. एखाद्या मुद्दय़ांवरून मी बाबांसोबत वाद घालत असले की, माझ्यामागून रेवती त्यांना खुणावते, की तुम्ही तिचं ऐकू नका. तुम्हाला हवं तेच करा. बाबाही तिला अनुमोदन देतात. या दोघांचं इकडं संगनमत झाल्याचं लक्षात येताच मी शांत बसते. मी दौऱ्यावरून घरी परत आले की, रेवती-बाबा आणि आई यांचं एक वेगळं जग तयार झालेलं असतं. त्या वेळी वाटतं की, अरे मी चुकून वेगळ्याच जगात आलेय. माझे बाबा नातवंडांच्या जगात असे छान रमतात आणि नातवंडंही आपल्या प्रेमळ आजोबाच्या संगतीत आई-वडिलांनाही विसरून जातात. सुखाची यापेक्षा वेगळी व्याख्या काय असते?

राजकारणातला बाबांचा वावर, त्यांची त्यातली हातोटी, यामुळे अनेकांना ते कठोर हृदयी असावेत, असं वाटतं; पण प्रत्यक्षात ते तसे नाहीत. सार्वजनिक ठिकाणी आपल्या भावनांचं प्रदर्शन केलेलं त्यांना आवडत नाही. मोठय़ा संयमाने ते त्यावर ताबा ठेवतात. अर्थात, त्यालाही कधी तरी अपवाद होतोच. यशवंतराव चव्हाणसाहेब गेले, त्या वेळी त्यांना ही गोष्ट साधली नव्हती, हे मी स्वत: बघितलं आहे. माझं लग्न झालं, त्या वेळीही ते खूप अस्वस्थ होते, असं माझी आई सांगते. राजकारण्यांचा हळवेपणा राजकारणात करपतो. प्रदर्शन करत नसले, तरी बाबांचा हळवेपणा मला खूपदा दिसला आहे, जाणवला आहे. माझं लग्न झाल्यावर मी अमेरिकेला गेले. तिथं पहिले काही दिवस मला मुळीच करमत नसे. मी तिथून आई-बाबांना जेव्हा फोन करायचे तेव्हा मला आपोआप रडायला यायचं. एक दिवस बाबा मला म्हणाले, ‘‘तू फोनवर रडत जाऊ नकोस, तुझं रडणं ऐकलं की मला येथे रात्रभर झोप लागत नाही.’’ परदेशात राहणाऱ्या मुलीच्या आठवणीने असे व्याकूळ होणारे बाबा मी त्या वेळी प्रथमच अनुभवले होते. आज जवळपास अडीच दशके उलटून गेली. त्यानंतर मी बाबांना फोन करून अशा प्रकारे कधी तक्रार केली नाही. अर्थात हे असं प्रत्येकाच्या घरात असतंच. मी काही आत्ता लहान नाही. दोन मोठय़ा मुलांची आई आहे. तिसऱ्यांदा खासदार आहे; पण मी मुंबईत किंवा दिल्लीत एकटी बाहेर पडते, तेव्हा ते मी परतेपर्यंत काळजी करत असतात. गंमत म्हणजे, हेच जेव्हा मी महाराष्ट्रभर दौरे करते, रात्री-बेरात्री घरी पोहोचते किंवा विमान पकडण्यासाठी भल्या पहाटेच निघते, जिल्ह्य़ाजिल्ह्य़ांतून, खेडय़ापाडय़ांतून फिरत असते, तेव्हा मात्र त्यांना ही काळजी नसते; पण दिल्लीत माझ्या खासदार मत्रिणी किंवा अगदी केंद्रात मंत्री असलेल्या मत्रिणींबरोबर मी बाहेर पडते, तेव्हा मात्र ते आमच्याकडे गाडी-ड्रायव्हर आहे का, पुरेसे पैसे बरोबर आहेत का, आम्ही कुठे जाणार आहोत, अशी चौकशी करत असतात. त्यांच्या या काळजी घेण्याचं आम्हाला सगळ्यांनाच हसू येतं; पण मला वाटतं, एक तर आपण कितीही मोठे झालो, तरी आपल्या पालकांसाठी आपण लहानच असतो, याचा तो भाग असावा किंवा आपल्या मुलीसाठी कोणत्याही बापाचं मन किती हळवं असतं, हेच यातून दिसत असावं.

आईवडिलांच्या आपल्या मुलाकडून काही ना काही अपेक्षा असतात; पण गंमत म्हणजे, माझ्या बाबांनी माझ्याकडून कधीच अशा, काही अपेक्षा व्यक्त केल्या नाहीत. त्यामुळे आईवडिलांच्या अपेक्षांचं ओझं वगैरे माझ्यावर काही नव्हतं. अनेक आईवडील आपल्या स्वप्नांची, अपेक्षांची पूर्ती मुलांकडून करून घेण्यासाठी त्यांना त्या दिशेने ढकलताना दिसतात. माझ्याबाबतीत ते कधीच झालं नाही. त्याची दुसरी बाजू अशी, की त्यांच्याकडून माझं कधी भरभरून कौतुक झालं असंही नाही. गेल्या पन्नास वर्षांत कोणत्याही एखाद्या गोष्टीसाठी त्यांनी माझं खूप कौतुक केल्याचं मला आठवत नाही. अगदी परवा-परवा माझ्या भाषणाचं लोकसभेच्या अध्यक्षा सुमित्रा महाजन यांनी कौतुक केलं; पण बाबांनी त्यावर कसलीही प्रतिक्रिया दिली नाही. ते जेव्हा एखादी चूक काढत नाहीत, सुधारणेच्या दृष्टीने शांतपणे काही सांगत नाहीत, तेव्हा तेच कौतुक समजायचं असतं! मी तर कधीकधी त्यांच्यावर वैतागते. ‘‘असे कसे तुम्ही आई-बाबा? कधीच कुठल्या गोष्टीची अपेक्षा कशी नाही तुम्हाला माझ्याकडून? कुठल्या गोष्टीसाठी लहानपणी प्रोत्साहनही कसं दिलं नाहीत तुम्ही?’’ आजही त्या दोघांचीही भूमिका तीच आहे. माझं राजकारण- त्यातली माझी वाटचाल याबाबत त्यांना निश्चित अशी काही अपेक्षा, त्यांनी माझ्यासमोर काही ध्येय ठेवलंय वगैरे असं काही नाही. त्यामुळे, नाही एखादी गोष्ट जमली किंवा मला साधता आली, तर ओरडा खाण्याचा वगैरे प्रसंग कधी आलेला नाही. ते माझ्यावर खूप रागावलेत किंवा मी त्यांच्या खूप मनाविरुद्ध वागले आहे, असंही त्यांनी कधी जाणवू दिलेलं नाही. मी माझ्या मुलाच्यावेळी दुसऱ्यांदा गरोदर राहिले, तेव्हा मात्र ते मला म्हणाले होते, ‘कशाला आणखी मूल पाहिजे तुम्हाला? रेवती आहे ना?’ पहिली मुलगी आहे, म्हणून आम्ही मुलाची प्रतीक्षा करतोय, असं त्यांना वाटलं होतं की काय कुणास ठाऊक?

जगातल्या कोणत्याही गोष्टीबाबत त्यांच्या मनात एक कुतूहल असतं. त्यांच्यात जबरदस्त चौकसपणा आहे. कोणतीही गोष्ट मुळातून समजावून घ्यायला त्यांना आवडते. त्यासाठी संबंधित क्षेत्रातील व्यक्तीला भेटायला कितीही कष्ट घ्यावे लागले तरी ते घ्यायची त्यांची तयारी असते. अगदी या वयातही लहान मूल होऊन ते ती गोष्ट समजून घेतात. त्यामुळे त्यांना सर्व क्षेत्रांत भरपूर मित्र, स्नेही आहेत. प्रवास आणि मित्रमंडळी हा आमच्या दोघांचाही समान ‘वीक पॉइंट’ आहे. मुंबईतील साहित्य संघ, शिवाजी मंदिर, बालगंधर्व आणि यशवंतराव चव्हाण नाटय़गृह या ठिकाणी आम्ही अनेक कलाकारांच्या अभिनयाने नटलेली नाटकं पाहिली आहेत. एकदा आम्ही दोघे गप्पा मारत असताना मी बाबांना म्हणाले की, आपण मुंबई-पुण्यात कलाकारांचे कार्यक्रम पाहण्यासाठी-ऐकण्यासाठी आवर्जून जातो. असाच एखादा कार्यक्रम आपण बारामतीत करावा का? बाबांना ही कल्पना खूप आवडली आणि त्यांनी ती तातडीने अमलात आणायला सांगितलीदेखील. त्या कल्पनेचं मूर्तरूप म्हणजे बारामतीमध्ये भरणारा ‘शारदोत्सव’. देशविदेशातील कलाकार तेथे आपली कला सादर करण्यासाठी आवर्जून येतात.

सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे या कार्यक्रमाला स्वत: बाबा येतात ते केवळ एक कलारसिक म्हणून.. दिल्लीतल्या आपल्या वास्तव्यात बाबा दर वर्षी एखाद्या नामांकित कलाकाराला आपली कला सादर करण्यासाठी बोलावतात. अलीकडे हे थोडं विस्कळीत झालंय.

नुकताच मी ‘..आणि डॉ. काशिनाथ घाणेकर’ हा चित्रपट पाहिला. तो पाहताना मला सारखं वाटत होतं, या सिनेमात जी पात्रं आहेत, ती माणसं मी लहानपणासून माझ्या घरात वावरताना पाहत आले. साहित्य, संगीत, चित्रपट, नाटक, चित्र-शिल्पकला, क्रीडा.. अशा जीवनाच्या संपन्न क्षेत्रातील असंख्य माणसं बाबांमुळे माझ्या घरातच मला भेटली आहेत आणि तीही अगदी घरच्यासारखी! पु.ल.देशपांडे, बापू काळदाते, भीमसेन जोशी, डॉ. रवी बापट.. अशी किती तरी. आजही त्यांचा नवे कार्यक्रम, नवी नाटकं, चित्रपट पाहण्याचा उत्साह कमी झालेला नाही. नवी पुस्तकं, वर्तमानपत्रात आलेले महत्त्वाचे लेख, बातम्या आजही ते बारकाईने वाचतात, त्यावर आमची चर्चाही होते. महेश काळे- राहुल देशपांडे यांचं गाणं ऐकायला ते जातात. अगदी अलीकडेच ‘देवबाभळी’ हे नाटक आम्ही एकत्र पाहिलं. नवा चित्रपट, नाटक, गाण्याचा कार्यक्रम ते पूर्ण ‘एन्जॉय’ करतात, त्याला दाद देतात. ‘आमच्या वेळी’ किंवा ‘तो काळच वेगळा होता’ वगैरे अशी भाषा त्यांच्या तोंडी कधी नसते. ते काळाबरोबर पुढे जाणारे, पूर्ण वर्तमानात जगणारे आहेत. माझे अनेक मित्र-मत्रिणी तर त्यामुळे मला चिडवतात, ‘तुझ्यापेक्षा तुझे बाबाच जास्त ‘इंटरेस्टिंग’ आहेत!’

बाबांच्या जबरदस्त इच्छाशक्तीने सगळ्यांनाच अचंबित केलं आहे. अनेक क्लिष्ट, जिवावरची दुखणी त्यांनी सहजपणे स्वीकारली, पेलली आणि त्यावर मातही केली. पुन्हा त्या आजारपणातून बाहेर आल्याचा कुठलाही बाऊ नाही. त्याचं ‘भांडवल’ करणाऱ्या आठवणी ते कधी काढत नाहीत. जे समोर येईल त्याला सामोरं जायचं, हा त्यांचा खाक्या असतो. त्यामुळे ते कशानेच डगमगत नाहीत. मी तरी आयुष्यात कधीच त्यांना असहाय्य झाल्याचं पाहिलेलं नाही. उलट, त्यांच्या प्रकृतीची काळजी करणाऱ्या आम्हालाच ते त्याबाबतीत ‘बिन्धास्त’ करत असतात. दिल्लीत असताना एकदा त्यांना हृदयविकाराचा जरासा त्रास झाला. छोटा स्टेंट टाकावा लागला. आई धावत-पळत दिल्लीला पोहोचली, तर हेच तिला सांगत होते, ‘‘काही विशेष नव्हतं गं. मी एवढा फिरतो, जागरणं करतो, तरी फक्त एकच स्टेंट.. तुम्ही उगाच काळजी करता. माझ्यासारखंच खा-प्या. काही त्रास होत नाही बघ!’’ मागे त्यांना दिल्लीतील घरात एक छोटा अपघात झाला. त्यामुळे त्यांच्यावर एक छोटी शस्त्रक्रिया करावी लागली. या संपूर्ण काळात बाबांनी कसलीही तक्रार न करता डॉक्टरांना त्यांचं काम करू दिलं. बाबा हे खूप चांगले रुग्ण आहेत. त्यामुळे ते रिकव्हरदेखील खूप लवकर होतात. राजकारणात आवश्यक असणारा संयम त्यांना ते रुग्ण असताना कदाचित उपयोगी पडत असावा.

राजकीय क्षेत्रात बाबांची एक वेगळी इमेज आहे. त्यांच्या मनाचा थांग लागत नाही, असं एक परसेप्शन निर्माण करण्यात आलं आहे. मला वाटतं, माझे बाबा जे काही करतात ते खूप विचारपूर्वक करतात. राजकीय स्थितीचा त्यांना अचूक अंदाज येतो. त्यानुसार ते पावले टाकत असतात. हे झालं राजकारणापुरतं.. पण बोलण्यासारखं काही नसेल तर बाबा तासन् तास शांत बसलेले असतात आणि त्यांना बोलायचं असेल तर ते अगदी मनसोक्तपणे विविध विषयांवर गप्पा मारत असतात. त्यांचं हे एक वेगळं व्यक्तिमत्त्व आहे. ते रसिक आहेत, नाती जपणारे आहेत, गुणीजनांचा सन्मान करणारे, नावीन्याचा ध्यास असणारे आहेत. खरं तर आपले बाबा हे बहुतेक मुलींसाठी ‘फ्रेंड-फिलॉसॉफर अँड गाइड’ असतात. माझे बाबाही माझ्यासाठी तसे आहेतच; पण मला वाटतं, त्यापलीकडे ते माझे ‘रोल मॉडेल’ आहेत. माझेच काय, कोणासाठीही ते उत्तम ‘रोल मॉडेल’ आहेत. माझं आणि त्यांचं नातं असं अगदी साधं, कोणत्याही बाप-मुलीसारखं, पण माझ्यासाठी खूप खूप ‘सोशल’ आहे!!

दिल्लीत आम्ही दोघंही ‘बॅचलर’ आयुष्य जगतो. माझी आई आणि माझा नवरा, मुलं हे सगळे मुंबईतच असतात. दिल्लीतलं वातावरणही छान आहे. एका विशिष्ट मर्यादेनंतर राजकारणापलीकडे छान मैत्री होते सगळ्यांची. आमच्या तिथल्या घरचं डायनिंग टेबल हा सध्या माझ्या आणि त्यांच्या मित्रांचा ‘कॉमन मीटिंग पॉइंट’ झाला आहे. अक्षरश: धमाल सुरू असते तिथे. किती क्षेत्रातल्या, किती प्रकारच्या गप्पा, चर्चा आणि हसणं-खिदळणंसुद्धा. सगळ्यात ते उत्साहाने सामील असतात..

.. आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी ७ वाजता त्यांच्या बेडरूमचं दार उघडतं, तेव्हा ते मला पुन्हा माझ्या बालपणासारखेच शेजारी १५-२० वर्तमानपत्रांचा गठ्ठा घेऊन पेपर वाचत बसलेले दिसतात..

भवतालाचं आकलन करून घेण्याची त्यांची ही प्रक्रिया सुरूच असते..

supriyassule@gmail.com

साभार- लोकसत्ता ऑनलाईन

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

Your email address will not be published.